Ở Việt Nam, mức độ và tốc độ kháng thuốc ngày càng gia tang.

Sự ra đời của kháng sinh tạo nên bước ngoặt trong cuộc chiến của con người với bệnh tật. Hàng loạt căn bệnh nhiễm khuẩn từng đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng loài người như lao, viêm phổi, viêm màng não, lậu, giang mai… được điều trị và khống chế hiệu quả. Tuy nhiên việc lạm dụng và sử dụng kháng sinh không hợp lý đang làm gia tăng nhanh chóng vấn đề kháng thuốc kháng sinh (gọi tắt là kháng thuốc).

Ở Việt Nam, mức độ và tốc độ kháng thuốc ngày càng gia tăng. Hầu hết các cơ sở khám chữa bệnh đang phải đối mặt tốc độ lan rộng các vi khuẩn kháng nhiều loại kháng sinh.

1. Kháng thuốc là gì?

Kháng thuốc là hiện tượng các mầm bệnh (vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng) không bị diệt, dù người bệnh đã được điều trị bằng thuốc kháng sinh.

2. Gánh nặng do kháng thuốc gây ra

- Kháng thuốc làm cho các lần điều trị sau trở nên kém hiệu quả.

- Không có thuốc kháng sinh đặc hiệu để điều trị.

- Kháng thuốc làm bệnh nặng hơn, thậm chí gây tử vong.

- Thời gian chữa trị lâu hơn.

- Chi phí điều trị, chăm sóc người bệnh tốn kém hơn.

- Ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh, cộng đồng và sự phát triển chung của xã hội.

3. Nguyên nhân gây kháng thuốc

- Mua, bán, sử dụng thuốc kháng sinh khi không có đơn của bác sĩ/bác sĩ thú y.

- Sử dụng thuốc kháng sinh khi không cần thiết.

- Kê đơn thuốc kháng sinh không hợp lý.

- Lây nhiễm vi khuẩn kháng thuốc từ người sang người ở các cơ sở khám chữa bệnh.

- Sử dụng tùy tiện thuốc kháng sinh không theo đơn, không đúng quy định/chỉ định cho vật nuôi, gây tồn dư thuốc kháng sinh trong cơ thể vật nuôi, tăng nguy cơ kháng thuốc cho con người khi ăn thức ăn có nguồn gốc từ các vật nuôi này.

4. Cần làm gì để phòng, chống kháng thuốc?

* Đối với bác sĩ:

- Thực hiện tốt quy trình phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn.

- Trước khi chỉ định dùng kháng sinh, căn cứ vào kết quả xét nghiệm (nếu có thể).

- Thực hành kê đơn thuốc tốt. Chỉ kê đơn kháng sinh khi thực sự cần thiết.

- Tuân thủ đúng các hướng dẫn chuyên môn về sử dụng kháng sinh trong điều trị bệnh.

- Hướng dẫn người bệnh dùng thuốc kháng sinh đúng cách, trao đổi với họ về kháng thuốc và những nguy cơ của việc sử dụng sai thuốc kháng sinh.

- Giáo dục người bệnh phòng ngừa nhiễm khuẩn (VD: tiêm chủng, rửa tay thường xuyên, che mũi và miệng khi hắt hơi, quan hệ tình dục an toàn,…).

* Đối với điều dưỡng:

 - Thực hiện tốt quy trình phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn.

- Giám sát việc sử dụng kháng sinh cho người bệnh, đảm bảo đúng liều, đúng thời điểm, đúng đường dùng.

- Hướng dẫn người bệnh dùng thuốc kháng sinh đúng cách, trao đổi với họ về kháng thuốc và những nguy cơ của việc sử dụng sai thuốc kháng sinh.

- Giáo dục người bệnh phòng ngừa nhiễm khuẩn (VD: tiêm chủng, rửa tay thường xuyên, che mũi và miệng khi hắt hơi, quan hệ tình dục an toàn,…).

* Đối với nữ hộ sinh:

- Thực hiện tốt quy trình phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn trong bệnh viện.

- Khuyến cáo các bà mẹ cho con bú sữa mẹ để tăng cường hệ miễn dịch của trẻ và phòng ngừa nhiễm khuẩn.

- Giáo dục người bệnh phòng ngừa nhiễm khuẩn (VD: tiêm chủng, rửa tay thường xuyên, che mũi và miệng khi hắt hơi, quan hệ tình dục an toàn,…).

* Đối với dược sĩ/nhân viên bán thuốc tại hiệu thuốc:

- Chỉ bán thuốc khi có đơn của bác sĩ.

- Không bán thuốc kháng sinh cho người bị cảm cúm.

- Hướng dẫn người bệnh dùng thuốc kháng sinh đúng cách, trao đổi với họ về kháng thuốc và những nguy cơ của việc sử dụng sai thuốc kháng sinh.

- Giáo dục người bệnh phòng ngừa nhiễm khuẩn (VD: tiêm chủng, rửa tay thường xuyên, che mũi và miệng khi hắt hơi, quan hệ tình dục an toàn,…).

* Đối với bác sĩ thú y:

- Chỉ kê đơn thuốc kháng sinh cho vật nuôi khi thực sự cần thiết và giám sát việc chủ vật nuôi sử dụng thuốc kháng sinh cho vật nuôi.

- Giáo dục chủ vật nuôi về những nguy cơ của việc lạm dụng/sử dụng sai thuốc kháng sinh cho vật nuôi gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

- Khuyến khích chủ vật nuôi tiêm phòng vắc xin cho vật nuôi, thực hiện các biện pháp vệ sinh và chăm sóc vật nuôi.

- Cập nhật các khuyến cáo mới nhất về việc sử dụng thuốc kháng sinh.